Vitale mensen maken vitale organisaties

Wat is vitaliteit en wat kan je ermee? Ben ik zelf wel vitaal en vitaal bezig in mijn leven? Waar kan ik het verschil maken bij mijzelf en daarmee ook voor anderen? Vitaliteit is afgeleid van het Latijnse woord ‘Vita’, wat leven betekent. Vitaliteit wijst op het bruisen van energie, je sterk en fit voelen, beheerst omgaan met je positieve en negatieve emoties, het beschikken over een grote mentale veer- en stuurkracht en misschien wel het belangrijkste: is een sleutel tot gelukkig(er) worden, zijn en blijven. Vitaliteit is dus veel meer dan alleen fysiek gezond zijn. In mijn definitie is het de fysieke, mentale, emotionele en zelfs spirituele vrijheid om jezelf én anderen blijvend te ontwikkelen om daarmee de kwaliteit van je leven en je werk te vergroten. ‘Hee, die vier perspectieven heb ik onlangs eerder gehoord’ en dat klopt. Wilco van Rooijen gebruikte ze ook in zijn verhaal over ‘Dromen, Durven, Delen, Doen’. In ons gezamenlijk Top Class programma gebruikten Wilco en ik dit model om Management Teams ‘vitaler’ te maken. Vitaliteit is ook een thema dat heel goed aansluit bij de mentaliteit van Laudame. Hard werken, ondernemerschap, gedrevenheid en jezelf ontwikkelen en meer uit jezelf halen zie je in alle bloedvaten van Laudame terug. Niet altijd een even makkelijke opgave en soms zit het ook gewoon niet mee! Tegenslagen omvormen naar wegwijzers op weg naar vitaliteit is dan de uitdaging.

Ken jezelf
Laten we eens kijken naar de vier perspectieven van vitaliteit en hoe je die kan gebruiken om jezelf te ‘scoren’ op de vitaliteitsmeter en om ook jezelf uit te dagen om meer in het groen te komen. Het perspectief ‘fysiek’ omvat vooral de lichamelijke gesteldheid. Ben je gezond en dus niet ‘ziek’? Ben je beweeglijk en lenig? Ben je op gewicht en heb je een goede conditie? Slaap je goed en herstel je ook goed tijdens je slaap? Even googlen op internet en je vindt een verzameling aan kpi’s die kunnen aangeven of je fysiek gezond bent (BMI-index, buikomvang, VO2max, bloeddruk, etc.). Het perspectief ‘emotie’ laat zien welke emoties je vooral hebt en hoe je ze ervaart. Schrijf ze maar eens voor jezelf op. Ervaar je vaak angst, verdriet, onrust, boosheid, verlegenheid of juist meer zelfverzekerdheid, blijschap en rust? En als je ze ervaart, wat is dan je natuurlijke gedrag om ze te tonen? Ben je je daarzelf bewust van of verberg je ze liever voor je omgeving? Emotionele factoren doen zich voortdurend voor. Je merkt ze ook direct op bij jezelf, bijvoorbeeld door blozen, verhoogde hartslag of een brede grijns op je gezicht. Ze zijn niet tegen te houden of te onderdrukken, al proberen we dat wel vaak. Je kan ze daarom maar beter leren te beheersen. Het perspectief ‘mentaal’ gaat over hoe je omgaat met emoties en je fysieke gesteldheid en hoe je probeert deze naar je hand te zetten. Een topsporter die een topprestatie neerzet, put vaak qua fysieke gesteldheid uit ongekende reserves die het lichaam moet omzetten naar fysieke kracht en snelheid, terwijl een stemmetje in het hoofd zegt dat het pijn doet en je beter kan stoppen omdat de pijn er dan niet meer zal zijn. Overigens hoef je geen topsportprestatie neer te zetten om dit te ervaren. Het baren van een kind, een studie naast je werk doen, een scriptie schrijven of bijvoorbeeld 200 km schaatsen op de Weissensee zijn ook uitdagingen waar je een beroep doet op je mentale kracht en weerbaarheid met als doel om je fysieke gesteldheid en je emoties de goede kant op te sturen en te houden. Als dat je lukt ben je tot ongekende prestaties in staat. In dit perspectief spelen zaken als doorzettingsvermogen, opgeven, toelaten van emoties of juist het onderdrukken ervan en jezelf zijn (transparant, open en eerlijk naar jezelf) of een ‘rol’ aannemen naar anderen en bijvoorbeeld naar jezelf. Een burn-out bij mensen ontstaat vaak doordat in de mentale laag te lang negatieve signalen uit de fysieke en emotionele laag worden genegeerd met als gevolg dat het lichaam zelf ingrijpt. Wat levert het je op als je juist wel succesvol gebruik maakt van deze drie perspectieven? Als je het gevoel en de beleving hebt dat het allemaal meezit in de perspectieven en dat je meer positiviteit uit die lagen haalt dan negativiteit. Dat is best moeilijk om te omschrijven. Is ook afhankelijk van hoe je georiënteerd bent op het leven. Maar begrippen als ‘gelukkig zijn’, ‘vrede, veiligheid of vrijheid ervaren’ komen in de buurt. Dat is wat we bedoelen met de laag ‘spiritualiteit’. Dat is waarvoor we het allemaal willen doen en waarom we na één keer succes ook vaak niet vinden dat we al klaar zijn en weer nieuwe uitdagingen aangaan.

Ik ben vanaf mijn 19e levensjaar mezelf heel bewust gaan uitdagen. Sommigen uitdagingen hadden te maken met mijn studie, werk en carrière: colleges geven, publiceren, in buitenland projecten doen, eigen onderneming starten, workshops geven aan managementteams, een eigen opleidingsprogramma maken, etc. Andere uitdagingen hadden een meer sportief en avontuurlijk karakter: marathons lopen, triatlons en ultratrail challenges doen, hoge bergen beklimmen, naar Malaga fietsen, de 200 km op de Weissensee schaatsen etc. Ik heb ook nog eens een eigen zang cd gemaakt en opgetreden voor publiek met drumcomputer, gitaar en mondharmonica…en dat zonder ook maar ooit één uur muziekles te hebben gehad. In al die gevallen deed ik beroep op het bovenstaande model en modelleerde ik mezelf volgens de voor mij bepalende succesfactoren in de verschillende perspectieven. Ik daagde mezelf uit en probeerde grip te houden op de positieve factoren. Negatieve factoren accepteerde ik direct en probeerde ik om te vormen naar positieve. Als een einddoel niet gehaald werd was het voor mij altijd een lesson learned voor een volgende uitdaging. Door het veel te doen en daar ook succesvol(ler) in te zijn, heb ik mezelf pas echt goed leren kennen en heb ik mezelf ook vaak kunnen belonen in het hoogste perspectief. Mijn coachende en hopelijk ook inspirerende skills komen vooral voort uit de lessons learned over mijzelf die ik tijdens het proces van uitdagingen doen heb opgedaan.

Verleg je grenzen
Uitdagingen aangaan is dus een mooie manier om jezelf te ontdekken en om jezelf te vormen en geeft je de mogelijkheid om je omgeving te verrijken. Dromen, durven, delen, doen! Zie géén barrières of beperkingen maar geloof in de mogelijkheden van jezelf en die van anderen (teamplay). Dat geldt ook voor organisaties. Vitale mensen maken vitale(re) organisaties. Om je carrière interessant te houden zijn grensverleggende uitdagingen nodig. Een nieuwe opdracht of taak die voor jou weer uitdagender gaat worden dan de vorige en daar sta je vooral zelf bij aan het roer. Fysiek, emotioneel en mentaal nieuwe ervaringen opdoen die ongetwijfeld bijsturing nodig hebben op weg naar weer een mooi succes. Veranderen en verbeteren zijn dus ideale drijfveren voor mensen en organisaties om zichzelf uit te dagen en te vormen.

Wat is jouw volgende uitdaging? Ben jij er fysiek al klaar voor? Beleef en voel je de uitdaging al in je lijf en heb je jouw emoties onder controle en helpen ze je om het einddoel te halen? Hoe ga jij om met tegenslag en buig je ze om naar een lesson learned en dus naar meer inzicht in jezelf?

Laudame staat niet stil of moet ik zeggen: wil niet stilstaan! Er wordt dus voortdurend een beroep gedaan op de vitaliteit van de organisatie en dus van haar medewerkers. Een vitale organisatie is een financieel gezonde organisatie, met een overtuigende klantformule en ideale klanten, waarbij alle werkprocessen op orde zijn en, ‘last-but-not-least’, vitale medewerkers en managers het verschil maken. Op naar de top! 

Door Hein Heuvelmans

Terug naar overzicht